Strona główna / nr 4 (10) - JESIEŃ 2006 / OSOBLIWOŚCI FLORY OPN
    
NUMERY ARCHIWALNE
KONTAKT
GALERIA - ZDJĘCIA
WADOWICE
TATRY
GÓRY ŚWIĘTOKRZYSKIE
BESKIDY - JAN PAWEŁ II
BABIA GÓRA
GÓRY WYSOKIE
ROŚLINY I ZWIERZĘTA
LINKI
PROPOZYCJE WYCIECZEK
Noclegi Hotele
Wydawnictwa turystyczne
Samorząd Przewodników
polski
OSOBLIWOŚCI FLORY OJCOWSKIEGO PARKU NARODOWEGO

[ Rośliny w OPN zdjęcia galeria ]

    Ojcowski Park Narodowy stanowi wyspę roślinności w rejonie zajętym głównie przez rolnictwo. Zarówno flora jak i szata roślinna OPN cechuje się dużym zróżnicowaniem oraz bogactwem, zwłaszcza w porównaniu z niewielką powierzchnią Parku (2146 ha). Bogactwo flory wynika bezpośrednio ze zróżnicowania warunków siedliskowych terenu Parku, będącego efektem jego rzeźby, zróżnicowanych warunków termicznych i wilgotnościowych. 
    Pierwszym badaczem ojcowskiej flory był Wilibald Besser, późniejszy profesor botaniki i zoologii oraz dyrektor ogrodu botanicznego liceum krzemienieckiego. Na początku XIX wieku eksplorował wspólnie z wiedeńskim botanikiem Józefem Schultesem różne okolice Galicji. To właśnie Besser odkrył w Dolinie Prądnika i opisał - jak mu się wówczas wydawało - nowy dla nauki gatunek drzewa: brzozę ojcowską (Betula oycoviensis).
    Brzozę ojcowską długo uważano za gatunek endemiczny. Aktualnie takson ten uważany jest za mieszańca; podlega ścisłej ochronie prawnej. Ponadto znajduje się w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin, z kategorią VU - narażony na wyginięcie. Najliczniej występuje w swoim locus classicus w Hamerni (Prądnik Korzkiewski), dawnym rezerwacie, a obecnie enklawie OPN, leżącej w otulinie Parku.
    Dotychczas na terenie Parku odnotowano ponad 950 gatunków roślin naczyniowych, z czego 84 podlega ustawowej ochronie prawnej, w tym 67 ścisłej i 17 częściowej. Gatunków umieszczonych na „Krajowej liście roślin zagrożonych” jest tu 209, a kolejne 22 znajduje się w „Polskiej Czerwonej Księdze Roślin”.
    Interesującą cechą flory OPN jest występowanie obok taksonów niżowych, typowych gatunków górskich. Doliczyć się można ich tutaj około 50. Na uwagę m. in. zasługuje subendemit karpacki chaber miękkowłosy (Centaurea mollis). W OPN rośnie on na jedynym poza górami, wyspowym i reliktowym stanowisku w przysiółku Młynnik.
    Inną grupą roślin o skrajnie różnych wymaganiach ekologicznych są rośliny kserotermiczne, rosnące na suchych i nasłonecznionych stanowiskach, np. na skałach wapiennych. Do roślin kserotermicznych na terenie Parku zaliczanych jest 146 gatunków, co stanowi 16% flory OPN i wyróżnia go od innych Parków położonych na niżu Polski.
    Te ciepłolubne gatunki pochodzą z południowej i południowo wschodniej Europy. Wkroczyły one na teren Parku w wyniku migracji roślin w holocenie. Rosną tu gatunki elementu pontyjskiego, mające swoje centrum występowania w strefie stepowej Morza Czarnego oraz gatunki elementu przyśródziemnomorskiego.
    Niektóre taksony występujące na terenie OPN należą do rzadkich i zagrożonych nie tylko w skali regionalnej, ale i ogólnopolskiej. Przykładem jest turzyca stopowata (Carex pediformis), gatunek charakterystyczny dla muraw ciepłolubnych, umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin, z kategorią zagrożenia CR - krytycznie zagrożony.
    Na obszarze Parku rośnie w postaci zwartych lub rozproszonych kęp na 3 stanowiskach. Turzyca ta posiada jedyne w kraju stanowiska na terenie OPN, w Dolinie Będkowskiej i w Górach Świętokrzyskich.

W urozmaiconej florze OPN spotyka się także relikty holoceńskiego ocieplenia klimatu: obrazki alpejskie (Arum alpinum). Gatunek ten objęty jest w Polsce ścisłą ochrona gatunkową. Na obszarze OPN występuje obficie na zalesionych zboczach Doliny Prądnika i Sąspowskiej, w lasach na wilgotnych, żyznych rędzinach wapiennych.

Jedną z największych osobliwości florystycznych OPN jest macierzanka wczesna (Thymus praecox). Ten mediteraneńsko-subatlantycki gatunek, posiada na terenie Parku jedyne znane w kraju izolowane stanowisko. W Polskiej Czerwonej Księdze Roślin ma kategorię zagrożenia CR – krytycznie zagrożony.

Jest to bardzo rzadki takson kserotermiczny, typowy dla muraw naskalnych. Rośnie na kilkunastu masywach skalnych, w zbiorowisku muraw naskalnych, wzdłuż Doliny Prądnika - na odcinku od Ojcowa do Prądnika Korzkiewskiego.

Bardzo rzadkim gatunkiem, jest pasożyt oleśnika górskiego - zaraza Bartlinga (Orobanche bartlingii). W Polskiej Czerwonej Księdze Roślin takson ten posiada kategorię VU. Rośnie w przysiółku Grodzisko, w płacie trawiastej murawy, na zboczu o ekspozycji południowej. Poza OPN zaraza Bartlinga rośnie jeszcze tylko na jednym stanowisku, w okolicy Skał Rzędkowickich.

Wśród gatunków naskalnych do najbardziej rozpowszechniona jest pokryta sinym nalotem kostrzewa blada (Festuca pallens), rosnąca na prawie zupełnie pionowych ścianach skalnych. Towarzyszy jej inny interesujący gatunek – rojownik pospolity (Jovibarba sobolifera).

Charakteryzuje się zamkniętymi różyczkami mięsistych liści, chroniącymi je w ten sposób przed nadmiernym nagrzewaniem i wyparowywaniem wody. W upalne dni temperatura wewnątrz zamkniętej różyczki może sięgać do 50 st. Celsjusza. W sąsiedztwie rojownika rośnie często inny przedstawiciel flory naskalnej – rozchodnik ostry (Sedum acre). Ta zimozielona płożąca się roślina tworzy żółtokwitnące darnie zdobiące szczyty i ściany skałek.

Z gatunków stepowych występuje w murawach ostnica Jana (Stipa joannis) – niezwykle dekoracyjna trawa, szczególnie podczas owocowania, kiedy wydaje nasiona zaopatrzone w długą, białą, piórkowatą ość. Stąd zwana jest ona „anielskimi włosami”. Na terenie Parku ładne płaty ostnicy znajdują się na Skale Jonaszówka i na zboczu Góry Koronnej.

Na zboczach w Grodzisku rosną silnie kserotermiczne gatunki: wiśnia karłowata (wisienka stepowa, Cerasus fruticosa) – niewielki krzew do 1,3 m wys. kwitnący wiosną oraz zakwitający jesienią aster gawędka (Aster amellus). Kwiaty astra gawędki wydzielają zapach wanilii; mają barwę fioletową na obrzeżach, a żółtą wewnątrz koszyczków kwiatowych.

Znacznie szerzej rozpowszechnione w murawach są: przetacznik kłosowy (Veronica austriaca) o drobnych lazurowych kwiatach zebranych na pojedynczym kłosie oraz tworzący zwarte darnie goździk kartuzek (Dianthus carthusianorum). Goździk ten jest niezwykle ozdobną rośliną o purpurowych kwiatach.

Nazwa gatunku pochodzi od zakonników kartuzów, którzy dawniej często sadzili tą roślinę. Na terenie Parku spotkać możemy go na masywach skalnych i skałkach wzdłuż całej Doliny. Liczne stanowiska posiada również inna ciepłolubna roślina – dziewięćsił bezłodygowy (Carlina acaulis), o charakterystycznych, srebrzystobiałych łuskach okrywy koszyczka. Łuski te są higroskopijne (chłoną wodę) zamykając się podczas pogody wilgotnej, a rozchylają podczas suchej. Z tego względu roślina może być wykorzystywana, jaką barometr.

© Wszelkie prawa zastrzezone     INTERAKTYWNA POLSKA
Webmaster: PROMEDIA