Strona główna / nr 3 (13) - LATO 2007 / Jaskinia Ważecka
    
NUMERY ARCHIWALNE
KONTAKT
GALERIA - ZDJĘCIA
WADOWICE
TATRY
GÓRY ŚWIĘTOKRZYSKIE
BESKIDY - JAN PAWEŁ II
BABIA GÓRA
GÓRY WYSOKIE
ROŚLINY I ZWIERZĘTA
LINKI
PROPOZYCJE WYCIECZEK
Noclegi Hotele
Wydawnictwa turystyczne
Samorząd Przewodników
polski
Jaskinia Ważecka

[ Jaskinia Ważecka - zdjęcia, galeria ]
Jest to jedna z najmniejszych spośród udostępnionych do zwiedzania jaskiń słowackich. O jej dużej atrakcyjności turystycznej stanowi bogactwo szaty naciekowej i znaleziska kości niedźwiedzia jaskiniowego. Poza tym można dojechać samochodem pod samą jaskinię, a jej zwiedzanie nie jest męczące.
Jest z pewnością mniej znana niż słynna Jaskinia Demianiowska Wolności, czy często zwiedzana przez polskich turystów Jaskinia Bielska. Warto jednak zjechać z głównej drogi wiodącej z Popradu do Liptowskiego Mikulasza w miejscowości Ważec, gdzie pod lesistymi wzniesieniami Kozich Grzbietów z dala widoczny jest otwór jaskini. Wejście do niej znajduje się na zachodnim skraju tej miejscowości, na wysokości 784 m n.p.m. i 8 m nad lustrem Białego Wagu, który przepływa w bliskiej odległości. To jego wody współuczestniczyły w powstaniu tej jaskini, o czym świadczą naniesione do jaskini, przez wody tej rzeki, otoczaki granitowe z masywu Tatr Wysokich. Jaskinia powstała w wapieniach wieku triasowego płaszczowiny choczańskiej, która buduje północne przedgórze Niżnich Tatr - pasmo Kozich Grzbietów.
Geneza jaskini
Korytarze zostały wymodelowane przez przepływające przez jaskinię wody, a niektóre sale powstały na skutek wietrzenia mechanicznego i obrywów skał ze stropu. W spękania tektoniczne i fugi międzyławicowe dostawały się wody opadowe i roztopowe, powodując poszerzenie szczelin skalnych, do których dostawały się wody Białego Wagu płynące z Tatr Wysokich transportujące żwiry granitowe i piasek. Obecny otwór jaskini był wówczas wchłonem. W późniejszym okresie otwór jaskini funkcjonował jako wywierzysko, a wody wpływały do niej ponorami i lejami krasowymi z płaskowyżów Mury i Krieslo. Świadczą o tym nanosy słabo otoczonych skał wapiennych i dolomitowych, na których leży gruba, nawet do 4 metrów, warstwa gliny. Najwięcej kości niedźwiedzi jaskiniowych znajduje się w spągu tej warstwy, na otoczakach wapienno-dolomitowych. W tamtym okresie jaskinia mogła być siedliskiem niedźwiedzi jaskiniowych. W ubiegłym roku, jak powiedział administrator tej jaskini, kości niedźwiedzi z Jaskini Ważeckiej zostały zbadane w Wiedniu. Większość z nich ma 40 tys. lat, a starsze nawet 50 tys., a więc pochodzą z ostatniego okresu lodowcowego. Warstwa gliny, która leżała na nich przedzielona jest 2 centymetrową polewą kalcytową. W okresie tym tworzyły się najstarsze nacieki, których wiek został określony na 30 tys. lat. W stadiałach ostatniego okresu lodowcowego na skutek wietrzenia mrozowego dochodziło do powstawania zawalisk. U schyłku ostatniego stadiału zaczęła się tworzyć młodsza generacja nacieków i proces ten trwa do dziś.
Niedźwiedź jaskiniowy
Na terenie Karpat Słowackich największe rozprzestrzenienie tego osobnika przypadało na ostatni okres lodowcowy, który trwał około 100 tys. lat. Gatunek ten wyginął u schyłku plejstocenu, z przyczyn bliżej niewyjaśnionych, około 15 tys. lat temu. Ursus spelaeus, znacznie większy od współczesnego niedźwiedzia brunatnego, sięgał 2,5 m wysokości i 3 m długości, a ważył 700 kg. Niektóre osobniki osiągały wagę nawet 900 kg. Poza różnicami wielkości i wagi różnił się również niektórymi cechami morfogenetycznymi - miał dłuższe kończyny przednie, inną budowę grzbietu i wysoką czaszkę. Żywił się głównie roślinnością porastającą tundrę, jaskinie wykorzystywał w razie niesprzyjającej pogody na przezimowanie, a także by w jakimś ustronnym miejscu dokonać żywota.
Jaskinia Ważecka zaliczana jest do najcenniejszych miejsc na Słowacji, w których znaleziono kości niedźwiedzia jaskiniowego. Najwięcej było ich w nanosach rzecznych, w korytarzu zwanym Kostnica, a także w Komorze Zbójnickiej. Dyrekcja Jaskiń Słowackich w Liptowskim Mikulaszu postanowiła umieścić w komorze wejściowej tej jaskini model niedźwiedzia jaskiniowego naturalnej wielkości, by przybliżyć zwiedzającym ten wymarły gatunek. Model wykonał Daniel Tatarka, artysta rzeźbiarz z Koszyc, a nad jego wierną realizacją czuwała biospeleolog Zuzana Višňovska i paleontolog Martin Sabol.
Odkrycie, eksploracja i udostępnianie jaskini
Jaskinie w okolicy Ważca, choć niewielkie, znane były od dawna i zwano je "Dziury pod kopcami". Jedną z nich była Jaskinia Ważecka. Prawdopodobnie jeszcze przed jej oficjalnym odkryciem zapuszczano się do niej sporadycznie, po mleko wapienne, mające zastosowanie w medycynie ludowej. Latem 1922 roku mieszkaniec tej wsi, Ondrej Húska wraz z A. Somrem, nauczycielem z Pragi, który spędzał co roku wakacje w okolicy Ważca, przekopali kilka wąskich miejsc i dotarli do Sali Zawaliskowej, a potem do Komory Zbójnickiej. W następnym roku jaskinie wynajął na 30 lat miejscowy artysta malarz František Havránek, który z własnych środków finansowych rozpoczął pracę nad jej udostępnieniem do zwiedzania. W październiku 1928 roku otwarto uroczyście jaskinię, po której przy świetle lamp karbidowych oprowadzał sam Havránek. W latach 50. i 60. ub. wieku prowadzono w niej badania naukowe i dalsze prace nad udostępnieniem - zainstalowano również oświetlenie elektryczne i ponownie otwarto ją dla ruchu turystycznego w 1954 roku, a 14 lat później objęto ją ochroną prawną. Zmieniała kilkakrotnie właściciela. Ostatecznie przeszła, podobnie jak 11 innych jaskiń udostępnionych do zwiedzania, pod administrację Zarządu Jaskiń Słowackich w Liptowskim Mikulaszu. W jaskini zainstalowano kilkanaście lat temu system nagłaśniający, a do budynku administracyjnego dobudowano zadaszenie dla turystów. Kilka lat temu w niektórych partiach jaskini wymienione zostały poręcze i schody.

Zwiedzanie jaskini

W pobliżu otworu jaskini znajduje się plac do parkowania samochodów, a za ogrodzeniem budynek administracyjny z wydawnictwami i kasą, gdzie kupuje się bilety wstępu - (dorośli - 90 SK, młodzież, studenci i emeryci - 70 SK, dzieci od 6 do 15 lat - 50 SK). Filmowanie lub fotografowania w jaskini kosztuje 200 SK. Jaskinia jest otwarta w okresie od 1 lutego do 30 listopada codziennie z wyjątkiem poniedziałków w godz. 9.30-14, a w okresie letnim w godz. 9.00-15.00. Zwiedzanie jest łatwe, a trasa liczy 235 m, przy ogólnej długości jaskini 530 m. W pobliżu otworu jaskini znajdują  się panele z informacjami dotyczącymi jaskini i jej topografii, a także szczegółowe informacje o niedźwiedziu jaskiniowym, którego model można oglądać w pierwszej komorze po wejściu do jaskini, po której oprowadza przewodnik. Może się zdarzyć, że w okresie po ulewach lub roztopach najniższe partie trasy udostępnionej do zwiedzania mogą być zalane wodą do różnej wysokości, wówczas trzeba poczekać na jej wypompowanie. Te najniższe partie, to korytarz w Kostnicy, który bywał czasem zalany wodą, nawet pod sam strop. Z otworu jaskini w kierunku północnym otwiera się widok na zabudawania Ważca, a w oddali na panoramę Tatr Zachodnich i Wysokich. Z Komory Wstępnej, gdzie stoi model niedźwiedzia jaskiniowego, kierujemy się do Sali Złomisk, gdzie pod koniec okresu lodowcowego, na skutek wietrzenia mrozowego oberwał się strop komory. W tej sali leży na kamieniach szkielet niedźwiedzia jaskiniowego, złożony z kości wielu osobników. Można dostrzec tu również nietoperze zimujące w jaskini kilka miesięcy. Podążamy korytarzem, wśród pojawiających się coraz częściej nacieków, takich jak: Rzymskie Kąpiele, Kaczany Kukurydzy, Gniazda Os, Trzy Siostry, Żaba i Zaklęta Królewna. Janosikowi chłopcy, to ułożone kamienie przy sztucznie podświetlonej watrze. Dochodzimy do sali Kasakadowych Jeziorek. Korytarz rozdwaja się - idziemy prawą odnogą, która doprowadza nas do najładniejszej partii jaskini - Czarodziejskiego Ogródka, w którym znajdują się przepiękne formy naciekowe - stalaktyty, stalagmity, stalagnaty i draperie. Chodnik został przez tą część jaskini przekopany w glinie, pokrytej polewą kalcytową. Niektóre partie naciekowe zabezpieczone są siatką, by turyści ich nie dotykali i nie uszkadzali. Dochodzimy do Sali Ondreja Húski, odkrywcy tej jaskini. Są w niej największe i najstarsze nacieki. Przyrost nacieków jest bardzo wolny, w ciągu 12 lat przyrasta tylko 1 mm. W korytarzu zwanym Zwierzyniec przewodnik pokazuje kształty podobne do słonia, kota, smoka i głowy niedźwiedzia. Skręcamy w lewo i dochodzimy do Galerii skąd jaskinia kontunuuje się jeszcze około 80 m w głab masywu, ale są to partie nieudostępnione. Nad nami jest do powierzchni 25 metrowa warstwa skał, a na powierzchni rośnie las świerkowy. Podążamy teraz Gliniastym Korytarzem, który zawraca w stronę otworu jaskini. Tu kolejne podobizny fantastycznych form skalnych - do gołębi, starego króla, dwóch dziewczynek na huśtawkach, zamku nad przepaścią. W dnie korytarza pojawia się coraz więcej wody, którą trzeba nieraz odpompować, by móc przejść na sucho, ten kilkunastometrowy odcinek korytarza. To słynna Kostnica, to tu znaleziono w glinie najwięcej kości niedźwiedzia jaskiniowego. Korytarz przechodzi dalej w Salę Jeziorkową, do której powracamy po przejściu okrężnej trasy. Potem znaną nam już drogą kierujemy się do otworu jaskini. Zwiedzanie trwa ponad pół godziny.

Rocznie zwiedza jaskinie około 20 tys. osób. W ubiegłym roku było w niej 24 tys., a najwięcej w roku 1997 - 32 tys. Można ją włączyć do programu wycieczki zaplanowanej na trasie: Łysa Polana - Smokowiec - Szczyrbskie Jezioro - Szczyrba - Jaskinia Ważecka, skąd powrót do Łysej Polany przez Poprad.


 
© Wszelkie prawa zastrzezone     INTERAKTYWNA POLSKA
Webmaster: PROMEDIA