Strona główna / Samorząd Przewodników / Mazowieckie / Leonardo na Zamku / Fundacja Czartoryskich
    
NUMERY ARCHIWALNE
KONTAKT
GALERIA - ZDJĘCIA
WADOWICE
TATRY
GÓRY ŚWIĘTOKRZYSKIE
BESKIDY - JAN PAWEŁ II
BABIA GÓRA
GÓRY WYSOKIE
ROŚLINY I ZWIERZĘTA
LINKI
PROPOZYCJE WYCIECZEK
Noclegi Hotele
Wydawnictwa turystyczne
Samorząd Przewodników
polski
Fundacja Czartoryskich

Początkiem XIX w. księżna Izabela Czartoryska utworzyła w Puławach pierwsze muzeum w Polsce. Jej celem było przekazanie spuścizny minionych pokoleń tym, które dopiero nadejdą.

W 1801 r. powstał w puławskim parku pawilon, zwany „Świątynią Sybilli”, dedykowany pamięci sławy narodu. Tam umieszczono eksponaty związane z historią Polski. Osiem lat później księżna Izabela otworzyła drugie muzeum - w położonym niedaleko Świątyni Domu Gotyckim. Skupiało ono dzieła sztuki światowej  (obrazy Leonarda da Vinci, Rembrandta van Rijn czy Rafaela) oraz romantyczne pamiątki po wielkich  Europejczykach.

Po Powstaniu Listopadowym  (1831 r.) większość zbiorów została wywieziona przez  Czartoryskich do Paryża. Tam też Władysław Czartoryski, wnuk księżnej Izabeli, utworzył własną kolekcję starożytności, sztuki zdobniczej, malarstwa i rycin.

W 1874 r. gmina Kraków – na prośbę Polskiej Akademii Umiejętności – zaproponowała mu przekazanie na własność budynku dawnego Arsenału, pod warunkiem sprowadzenia do Krakowa archiwum i biblioteki  dla udostępnienia  zbiorów badaczom. Władysław Czartoryski dokupił przylegający budynek poklasztorny, a  później narożną kamienicę przy zbiegu ulic Pijarskiej i św. Jana, które przebudował (obecna siedziba muzeum);  od 1877 r. obok archiwum i biblioteki działało muzeum w „Klasztorku”, w którym były eksponowane niektóre obiekty ze zbiorów puławskich oraz ze zbiorów księcia Władysława. Najcenniejsze obrazy („Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci, „Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem” Rembrandta van Rijn i „Portret młodzieńca” Rafaela) wisiały w prywatnym apartamencie księstwa i były dostępne nielicznym.

W 1897 r. Władysław Czartoryski stworzył ordynację na majątku w Sieniawie (Galicja) dla finansowego utrzymania muzeum i biblioteki. Na ten cel przeznaczył całą swoją fortunę.

 

Niestety zbiory Czartoryskich z zawieruchy II wojny światowej nie wyszły bez strat. Wprawdzie do Krakowa wróciły skradzione przez hitlerowców obrazy Leonarda i Rembrandta, do dziś jednak nie natrafiono na ślad „Portretu młodzieńca” Rafaela.

Pod koniec 1949 r. Muzeum Czartoryskich, bez wywłaszczenia, przeszło „w zarząd i użytkowanie Państwa” i zostało włączone jako oddział do Muzeum Narodowego w Krakowie.

 

Po nastaniu wolnej Polski zbiory wróciły do prawowitych właścicieli, a w 1991 r. Adam Karol Czartoryski – jedyny spadkobierca linii sieniawskiej - powołał Fundację Książąt Czartoryskich, której przekazał na własność budynki i eksponaty.

Dzisiejszą ekspozycję stworzyli w latach 70-tych XX wieku dr Marek Rostworowski i prof. Zdzisław Żygulski. Zbiorami opiekuje się nadal  Muzeum Narodowe w Krakowie, z którym Fundacja związana jest  umowami o współpracy, depozycie i wynajmie nieruchomości.

Obecnie Fundacja rozpoczęła modernizację muzealnej infrastruktury, pragniemy bowiem zrealizować muzeum, które - wyposażone w najnowocześniejsze technologie muzealnictwa - stworzy unikalną w Polsce placówkę artystyczno-edukacyjną o wielkiej sile emocjonalnego oddziaływania, poprzez  nowoczesną ekspozycję historycznych obiektów europejskiego dziedzictwa kulturowego.

 

Fundacja Książąt Czartoryskich uważa za  swoje zadanie odtworzenie unikalnych kolekcji Izabeli i Władysława Czartoryskich w optymalnych  warunkach; staramy się też odzyskać jak najwięcej z zaginionych przez lata obiektów ze zbiorów.  Jesteśmy ściśle związani z Krakowem  - ale zarazem  nie zapominamy o narodowym, ogólnokrajowym wymiarze zbiorów Czartoryskich i społecznej randze obowiązków, wytyczonych przez Księżnę Izabelę. Dlatego też, z największą przyjemnością, prezentujemy część zbiorów w Zamku Królewskim w Warszawie na wystawie „Leonardo da Vinci. Dama z gronostajem i inne arcydzieła ze zbiorów Muzeum Czartoryskich w Krakowie”. Życzymy oglądającym, by poprzez tę wystawę wzięli udział w spełnieniu marzeń założycielki zbiorów:   by przyjęli dar dziedzictwa historycznego i kulturalnego który Izabela Czartoryska tak bardzo ceniła.

 

 

 

                                                                                  Maria Osterwa-Czekaj

        Zastępca Prezesa Zarządu

        Fundacji XX Czartoryskich

 

 

 

© Wszelkie prawa zastrzezone     INTERAKTYWNA POLSKA
Webmaster: PROMEDIA