Strona główna / nr 1 (7) - ZIMA 2006 / NADCHODZI ZIMA STOPNIE ZAGROŻENIA LAWINOWEGO
    
NUMERY ARCHIWALNE
KONTAKT
GALERIA - ZDJĘCIA
WADOWICE
TATRY
GÓRY ŚWIĘTOKRZYSKIE
BESKIDY - JAN PAWEŁ II
BABIA GÓRA
GÓRY WYSOKIE
ROŚLINY I ZWIERZĘTA
LINKI
PROPOZYCJE WYCIECZEK
Noclegi Hotele
Wydawnictwa turystyczne
Samorząd Przewodników
polski
NADCHODZI ZIMA STOPNIE ZAGROŻENIA LAWINOWEGO


Akcja rotownicza TOPR zdjęcia

Tatry zimą Czerwone Wierchy zdjęcia

Dolina Chochołowska otoczenie zdjęcia

Tatry wypadki, akcja ratunkowa TOPR zdjęcia

Tatry Orla Perć zdjęcia galeria II
         

Nadchodzi zima.              Psy lawinowe w TOPR zobacz >>>
Adam Marasek

Jeszcze żyjemy wspomnieniami minionego lata a tu już za progiem czai się zima.
Zima - dla jednych radość, wspaniałe zjazdy, ski-toury, kuligi, czy zimowe wędrowanie, zaś dla tych, którzy zdają sobie sprawę z zimowych zagrożeń, w głowie kłębić się będą niespokojne myśli o tym jak bezpiecznie wędrować, zjeżdżać czy się wspinać.
Zima. Śnieg, mróz, wiatry, zasypane szlaki, ograniczona widoczność no i przede wszystkim zagrożenie lawinowe.03.jpg (22.06 Kb)
Chciałbym słów parę przekazać o tym poważnym zagrożeniu.
Na przestrzeni ostatnich 10-ciu lat w lawinach po polskiej stronie Tatr zginęły  33   osoby a poważnie rannych zostało 36 turystów, narciarzy i taterników. Może w porównaniu do ilości ludzi, którzy każdego dnia giną na naszych drogach, liczba zabitych przez lawiny nie jest zbyt szokująca, ale problem tkwi w czym innym. Zimą każdego dnia do Morskiego Oka idzie bardzo wielu „turystów”. Zdecydowana większość z nich to ludzie zupełnie nie zdający sobie sprawy z zagrożeń lawinowych. Tylko niewielu z nich stosuje się do zaleceń czy ostrzeżeń w terenie np. idzie od Włosienicy zimowym obejściem, czy nie wchodzi na Morskie Oko tuż pod wylotem Marchwicznego Żlebu. Tylko szczęśliwemu zbiegowi okoliczności należy zawdzięczać to, że spadające tamtędy duże lawiny nie zasypały sporej ilości osób.
Jak postępować aby uniknąć lawin?
Po pierwsze mieć świadomość o istniejącym potencjalnym zagrożeniu.
Po drugie starać się jak najwięcej na ten temat dowiedzieć a głównie o zasadach bezpiecznego poruszania się zimą w górach .
Niby to niewiele a jednak  bardzo dużo.
Nauka o lawinach to naprawdę ogromny zasób wiedzy, który musi być poparty jeszcze większym doświadczeniem. To z góry stawia w  niekorzystnej sytuacji większość turystów czy narciarzy, którzy nie posiadają ani tej wiedzy ani zimowego doświadczenia. Pozostaje więc zaufać tym, którzy trochę na ten temat wiedzą i postępować zgodnie z zaleceniami.
Postaram się trochę ten temat rozwinąć.
Przez całą zimę w Tatrach TOPR a w pozostałych regionach górskich GOPR codziennie ogłaszają stopień zagrożenia lawinowego. Co to takiego?
Ogólnie mówiąc jest to prawdopodobieństwo zejścia lawin. Podkreślam słowo prawdopodobieństwo a nie pewność że lawiny zejdą lub nie zejdą.
W Polsce tak jak w całej Europie obowiązuje 5-cio stopniowa skala zagrożeń. Im wyższy stopień zagrożenia, tym większe prawdopodobieństwo zejścia lawiny. Tak więc planując wyjście w góry powinniśmy przede wszystkim zapoznać się z ogłoszonym i prognozowanym na najbliższy okres zagrożeniem lawinowym. Jeśli nie mamy dużego górskiego zimowego doświadczenia powinniśmy postępować zgodnie z zaleceniami jakie podane są w tabeli stopni  zagrożeń lawinowych. Należy przede wszystkim przestrzegać stromizny stoków, wystawy w stosunku do stron świata, czy sposobu obciążania stoku. Informację o tym jaki obowiązuje stopień zagrożenia możemy znaleźć w internecie na stronie TOPR czy TPN, w środkach masowego przekazu, czy bezpośrednio w schroniskach czy stacji kolejki na istniejących tam tablicach lawinowych.
Stopień zagrożenia należy skorelować z prognozą pogody.

STOPNIE ZAGROŻENIA LAWINOWEGO

ZAGROŻENIE LAWINOWE

STABILNOŚĆ POKRYWY ŚNIEGOWEJ

PRAWDOPODOBIEŃSTWO SAMOISTNEGO I MECHANICZNEGO WYZWOLENIA LAWINY

ZALECENIA DLA RUCHU OSÓB

I

MAŁE

NA OGÓŁ BEZPIECZNA

Pokrywa śniegowa jest na ogół utrwalona i stabilna

Możliwe samorzutne zejście lawin małych rozmiarów w postaci tzw. zsuwów, szczególnie przy śniegach mokrych

Na ogół dogodne warunki dla działalności górskiej. Bardzo strome i ekstremalnie strome stoki ³ 40 o, a zwłaszcza żleby, depresje i rozległe pola śnieżne, szczególnie w pobliżu grani należy przechodzić (przejeżdżać) pojedynczo. Unikać miejsc z nawianym śniegiem (tzw. poduchami śnieżnymi), zwłaszcza na  ekstremalnie stromych stokach ³ 40 o, w żlebach, depresjach i rozległych polach śnieżnych.

Mechaniczne wyzwolenie lawiny możliwe na ekstremalnie stromych stokach ³ 40 o, tylko przy bardzo dużym dodatkowym obciążeniu**.

II UMIARKOWANE

 

SYTUACJA NIEBEZPIECZNA

Pokrywa śniegowa jest na ogół umiarkowanie stabilna, ale na stokach bardzo stromych  (35-40)o, a zwłaszcza na ekstremalnie stromych ³ 40 o może być mało stabilna.

Możliwe jest samorzutne schodzenie pojedynczych lawin małych rozmiarów.

Częściowo niekorzystne warunki dla działalności górskiej. Zaleca się rezygnację z poruszania się pod i po stokach o nastromieniu ³ 40 o w szczególności po stronie zawietrznej i o niekorzystnych wystawach*, oraz zacienionych formacji w pobliżu grani. Uważać na nagromadzony na twardym podłożu przewiany śnieg. Po stokach stromych (30-35) o i bardzo stromych (35-40) o,  poruszać się ostrożnie i pojedynczo z zachowaniem bezpiecznych odległości (min. 10 m.) Unikać żlebów, depresji i rozległych pól śnieżnych. Bezpieczne poruszanie się wymaga umiejętności samodzielnej oceny zagrożenia lawinowego w terenie i ostrożnego wyboru trasy.

Mechaniczne wyzwolenie lawiny jest możliwe przede wszystkim na bardzo stromych stokach (35-40)o, przy dużym obciążeniu dodatkowym**. Na niektórych ekstremalnie stromych stokach ³ 40 o o niekorzystnych wystawach*, możliwe jest wyzwolenie lawiny średnich rozmiarów już przy małym dodatkowym obciążeniu np. przez pojedynczego człowieka.

III

ZNACZNE

 

SYTUACJA KRYTYCZNA !

Warunki w znacznej mierze niekorzystne. Już na wielu stromych stokach (30-35) o pokrywa śniegowa jest utrwalona co najwyżej umiarkowanie, lub słabo

Możliwe jest częste, samorzutne schodzenie średnich bądź pojedynczych dużych lawin, czasami osiągających nawet dna dolin.

Warunki w znacznej mierze niekorzystne.

Zaleca się rezygnację z poruszania się pod i po stokach o nastromieniu 35 o  i więcej. Po stokach stromych (30-35) o poruszać się ostrożnie i pojedynczo z zachowaniem bezpiecznych, dużych odległości (min.15-20 m.). Zdecydowanie unikać żlebów, depresji i rozległych pól śnieżnych.

Bezpieczne poruszanie się wymaga dużego doświadczenia i umiejętności samodzielnej oceny zagrożenia lawinowego w terenie. Mniej doświadczonym zaleca się wyjścia tylko pod opieką profesjonalnego przewodnika, lub rezygnację z wyjścia w teren wysokogórski, ponad naturalną górną granicę lasu.

Mechaniczne wyzwolenie lawiny jest możliwe przede wszystkim  na stromych stokach (30-35) o już przy małym obciążeniu dodatkowym**. Na niektórych bardzo stromych stokach (35-40)o możliwe jest  wyzwolenie lawiny średnich rozmiarów już przy małym dodatkowym obciążeniu np. przez pojedynczego człowieka z dużej odległości.

IV

DUŻE

 

SYTUACJA SKRAJNIE KRYTYCZNA !

Warunki niekorzystne. Pokrywa śniegowa jest słabo utrwalona już na wszystkich stromych stokach (30-35) o

Możliwe jest samorzutne schodzenie dużych lawin, zagrażających miejscom zazwyczaj bezpiecznym, często osiągając przeciwstoki.

Warunki zdecydowanie niekorzystne.

Zaleca się zaniechania wszelkich wyjść w teren wysokogórski, oraz rezygnację z poruszania się w partiach niższych - pod i po stokach o nastromieniu 30 o i więcej.

 

Mechaniczne wyzwolenie lawiny jest bardzo prawdopodobne już na umiarkowanie stromych stokach £ 30 o  przy małym dodatkowym obciążeniu np. przez pojedynczego człowieka z bardzo dużej odległości.

V

BARDZO DUŻE

 

SYTUACJA KATASTROFALNA !

Pokrywa śniegowa jest na rozległym obszarze bardzo słabo utrwalona.

Należy spodziewać się samorzutnego schodzenia wielu dużych lawin także w terenie umiarkowanie stromym £ 30 o. Zagrożenie obejmuje już całe doliny, aż do ich ujścia.

Poruszanie się w terenie jest  zazwyczaj niemożliwe.

 

ZNACZENIE ODNOŚNIKÓW;

*             UWAGA!!!  za szczególnie niebezpieczne należy zawsze uważać stoki o wystawie północno-wschodniej, północnej i północno-zachodniej. Czynnikiem radykalnie zwiększającym zagrożenie lawinowe jest silny wiatr w połączeniu z opadem śniegu, należy śledzić kierunek wiatru i miejsca odkładania śniegu w terenie.

**           obciążenie dodatkowe;

                -bardzo duże – np. duża grupa piechurów (np. 4 osoby i więcej), lub grupa dynamicznie zjeżdżających narciarzy, lub snowboardzistów (a zwłaszcza ich upadki), bez zachowania należytych odstępów.

                -duże – np. mała grupa turystów (np. 2-4 osoby) podchodzących na nartach bez zachowania należytych odstępów, lub upadający pojedynczy narciarz, lub pojedynczy piechur.

                -małe – np. samotny turysta podchodzący na nartach, lub pojedynczy narciarz zjeżdżający łagodnymi, długimi  łukami – bez upadku

***         stromizna stoków;

                -umiarkowanie strome  £ 30 o

                -strome  30-35 o

                -bardzo strome     35-40 o

                -ekstremalnie strome   ³ 40 o

 

Gdy mamy już te informacje i wybieramy się na wycieczkę czy narciarski zjazd,  w terenie możemy spotkać kolejne informacje o zagrożeniu lawinowym. Myślę tu o znakach lawinowych umieszczanych w terenie  .  W Polsce spotkać możemy 3 rodzaje znaków:


Rys. 2.

                                            Znak „ Teren zagrożony lawinami”

 

Znak ten informuje o stałym zagrożeniu lawinowym.


 


Rys.3.

Znak „ Stop lawiny”                                                                                                                              

 

Znak ten umieszcza się w terenie przy podwyższonym zagrożeniu lawinowym w miejscach gdzie dalsze przejście może grozić wypadkiem lawinowym.


Rys.4.

                                                       Znak „ Alarm lawinowy ”

 

Znak ten informuje, że dany teren zostaje zamknięty dla wszelkiej działalności turystycznej.

 

Znaki te to kolejne ostrzeżenia , że znajdujemy się w terenie zagrożonym lawinami. Od naszej wiedzy na temat tych zagrożeń a przede wszystkim od chęci skorzystania z tych ostrzeżeń zależeć będzie nasze bezpieczeństwo.

 

Dla tych, którzy zamierzają bardziej aktywnie uprawiać zimową turystykę czy narciarstwo pozatrasowe koniecznym jest posiadanie odpowiedniego wyposażenia „lawinowego”.

 

 

Osobiste wyposażenie turystów uprawiających kwalifikowaną turystykę zimową.

 

1.      detektor lawinowy ( „pips”)

2.      sonda lawinowa

3.      łopatka lawinowa

4.      plecak ABS

5.      plakietki systemu Recco

 

Ad.1.

Detektor lawinowy to zminiaturyzowane urządzenie elektroniczne (wielkości paczki papierosów), działające jako nadajnik bądź odbiornik fal radiowych. Podczas wyjścia w góry włączony na nadawanie wysyła fale radiowe o stałej (457 kHz ) częstotliwości.  W przypadku zasypania przez lawinę posiadacza takiego urządzenia, świadkowie wypadku bądź przybyli na miejsce ratownicy , przełączają swoje „pipsy” na odbiór i kierując się sygnałem wysyłanym przez detektor zasypanego turysty precyzyjnie namierzają miejsce, w którym leży zasypany człowiek. Dzięki temu mogą go w krótkim czasie wydobyć spod lawiny. Odbiornik, dzięki kierunkowej antenie i regulowanej czułości pozwala na zlokalizowanie nadającego urządzenia z odległości około 40 m z dokładnością do około 0,5 –1 m.

 

Ad.2

 

Sonda lawinowa to nic innego jak składana (skręcana) dość cienka metalowa rurka lub pręt o całkowitej długości około 3 m. Sondę wbija się w śnieg, próbując wyczuć, czy w miejscu sondowania pod śniegiem nie znajduje się człowiek lub jego rzeczy. Obowiązkowo sondujemy miejsce namierzone przez „pipsa” by szybko stwierdzić na jakiej głębokości i w jakiej pozycji pod śniegiem leży zasypany człowiek.

 

Ad.3. Łopatka lawinowa

Łopatka lawinowa, to po prostu  składana łopata (by mieściła się w plecaku), bez której nie da się kopać w twardym śniegu jaki tworzy się po zejściu lawiny.

 

Posiadanie tych trzech elementów wyposażenia pozwala na podjęcie natychmiastowej i skutecznej akcji ratunkowej.

 

Ad. 4.

Plecak ABS to specjalny plecak z wmontowanymi podobnie jak w samochodzie poduszkami powietrznymi. Z chwilą porywania przez lawinę, turysta pociąga za specjalną rączkę, otwierają się i błyskawicznie napełniają specjalnym gazem poduszki o pojemności około 150 l. Plecak ten jest w stanie utrzymać na powierzchni lawiny, porwanego turystę.

 

 

Ad.5. System Recco

 

System, bo całe urządzenie skład się z dwóch niezależnych elementów. Główny element to detektor 0wysyłający wiązkę fal o dużej częstotliwości. Urządzenie to odbiera również odbite od specjalnych płytek fale. Sygnalizuje dźwiękiem, gdy dotrą do niego odbite fale. Im bliżej płytki odbijającej fale tym sygnał dźwiękowy jest mocniejszy. Urządzenie to posiadają tylko służby ratownicze.

Drugim elementem to specjalne płytki, które powinni posiadać wszyscy, którzy mogą być narażeni na lawiny, czyli praktycznie wszyscy turyści i narciarze. Płytki takie wszywane są do ubrania ( czynią to już od kilku lat dobre firmy szyjące ubrania górskie  w Polsce firma Alpinus) lub przyklejane do butów narciarskich. Konieczne są dwie płytki wszyte naprzemianstronnie- np. lewe ramię prawa noga. W płytce znajduje się zatopiona dioda wraz z anteną. Nie jest ona zasila żadną baterią, tak, że nie wymaga, żadnej obsługi.

Działanie systemu  Recco można porównać do działania radaru.

Należy pamiętać, że system Recco nie może być wykorzystany do samopomocowej początkowej akcji ratunkowej. Posiadacz płytek odblaskowych Recco może tylko liczyć na szybkie odnalezienie w lawinie z chwilą przybycia służb ratowniczych.

 

Zakończenie

 

Artykuł ten informuje tylko o kilku problemach związanych z lawinami. W rzeczywistości problem lawin jest o wiele bardziej skomplikowany a samo zjawisko lawin jest wielce nieprzewidywalne. Biorąc pod uwagę małe szanse na przeżycie wypadku lawinowego oraz  dużą nieprzewidywalność tego zjawiska należy przyjąć taką zasadę postępowania. Im mam mniejszą wiedzę a przede wszystkim doświadczenie na ten temat, tym bardziej powinienem słuchać rad i zaleceń odpowiednich służb dotyczących ograniczeń w poruszaniu się po terenie zagrożonym zejściem lawin. Dla tych zaś, którzy sądzą, że posiadają wystarczającą wiedzę na temat zagrożeń lawinowych i chcą w tej sprawie uchodzić za eksperta przytaczam maksymę:

Ekspercie uważaj. Lawina nie wie, że jesteś ekspertem.

 

 

Zdjęcia: Andrzej Marasek

 Adam Marasek – Z-ca Naczelnika TOPR - Przewodnik tatrzański - wysokogórski

  • http://www.przewodnicy-gorscy.pl/ Przewodnicy wysokogórscy. Wyjścia na szczyty tatrzański; Gierlach, Wysoka, Lodowy Szczyt, Mięguszowieckie Szczyty
  • © Wszelkie prawa zastrzezone     INTERAKTYWNA POLSKA
    Webmaster: PROMEDIA