Strona główna / nr 2 (8) - WIOSNA 2006 / HISTORIA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO
    
NUMERY ARCHIWALNE
KONTAKT
GALERIA - ZDJĘCIA
WADOWICE
TATRY
GÓRY ŚWIĘTOKRZYSKIE
BESKIDY - JAN PAWEŁ II
BABIA GÓRA
GÓRY WYSOKIE
ROŚLINY I ZWIERZĘTA
LINKI
PROPOZYCJE WYCIECZEK
Noclegi Hotele
Wydawnictwa turystyczne
Samorząd Przewodników
polski
HISTORIA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO


Góry Świętokrzyskie z lotu ptaka zdjęcia

Góry Świętokrzyskie zdjęcia galeria I

Góry Świętokrzyskie pierwotna Puszcza Jodłowa zdjęcia galeria

Święty Krzyż Świętokrzyskie Milenium zdjęcia

Góry Świętokrzyskie gołoborza galeria zdjęcia
         
Świętokrzyski Park Narodowy - Historia Powstania
Bogdan Hajduk – Dyrektor Świętokrzyskiego Parku Narodowego

         „Żyj wiecznie, świątnico, ogrodzie lilij, serce lasów! Przeminęły nad tobą czasy złe, zlane ludzką krwią. Ciągną inne, inne... Lecz któż może wiedzieć, czy z plemienia ludzi, gdzie wszystko jest zmienne i niewiadome, nie wyjdą znowu drwale z siekierami, ażeby ściąć do korzenia macierz jodłową na podstawie nowego prawa, w interesie jakiegoś handlu lub czyjegoś niezbędnego zysku. Jakie bądź byłoby prawo, czyjekolwiek by było, do tych przyszłych barbarzyńców poprzez wszystkie czasy wołam z krzykiem: - Nie pozwalam! Puszcza królewska, książęca, biskupia, świętokrzyska, chłopska ma zostać na wieki wieków, jako las nietykalny, siedlisko bożyszcz starych, po którym Święty Jeleń chodzi – jako ucieczka anachoretów, wielki oddech ziemi i żywa pieśń wieczności! Puszcza jest niczyja – nie moja ani twoja, ani nasza, jeno boża, święta!”    
                          -
Stefan Żeromski „Puszcza Jodłowa”

              Świętokrzyski Park Narodowy jest pierwszym parkiem narodowym utworzonym po II wojnie światowej w Polsce. Obszarem swoim obejmuje najstarsze pasmo Gór Świętokrzyskich – Łysogóry z najwyższymi szczytami: „Łysicą” (612 m n.p.m.) i „Łysą Górą” (595 m n.p.m.) oraz częściowo Pasmo Klonowskie z „Bukową Górą” (483 m n.p.m.) i Pasmo Pokrzywiańskie z Chełmową Górą (351 m n.p.m.).
   

            Początki zorganizowanej ochrony przyrody w Górach Świętokrzyskich sięgają okresu międzywojennego. W wyniku usilnych zabiegów i starań, powołanej w 1919 roku Tymczasowej Komisji Ochrony Przyrody, utworzono w 1920 roku pierwszy, prawnie chroniony rezerwat przyrody na Chełmowej Górze o powierzchni 165 hektarów, którego celem była ochrona modrzewia polskiego. Następnie w 1922 roku uzyskano zgodę władz państwowych na utworzenie kolejnych rezerwatów przyrody w najlepiej zachowanych partiach naturalnych drzewostanów, z charakterystycznymi dla Gór Świętokrzyskich gołoborzami, w paśmie Łysogór. Za rezerwat ścisły uznano partie drzewostanów naturalnych, z gołoborzami na południowym stoku Łysej Góry o powierzchni 197 ha oraz podobne drzewostany na północnym stoku Łysicy o powierzchni 115 hektarów. W 1932 roku, dzięki staraniom Józefa Kostyrki, poddano częściowej ochronie pasy drzewostanów otaczających istniejące rezerwaty ścisłe, lasy położone w partiach grzbietowych Łysogór oraz lasy otaczające wychodnie skalne na Miejskiej Górze. Łączna powierzchnia rezerwatów ścisłych i częściowych wynosiła wtedy 1327 hektarów. Na bazie tych rezerwatów utworzono w 1950 roku Świętokrzyski Park Narodowy o powierzchni 5495 hektarów. W roku 1996 włączono do Parku lasy położone w Paśmie Klonowskim, w wyniku czego powierzchnia Parku wzrosła do 7462 hektarów, z czego 23 % powierzchni objęte jest ochroną ścisłą. Park zajmuje 0,65 % powierzchni Województwa Świętokrzyskiego. Dla ochrony przed zagrożeniami zewnętrznymi Park otoczony jest otuliną o powierzchni 208 km2. 98 % powierzchni Parku stanowią grunty Skarbu Państwa. Długość granic Parku wynosi 168 kilometrów, z czego jedynie 5,4 km to granice z sąsiednimi kompleksami leśnymi. Pozostała część to granice z prywatnymi gruntami rolnymi, zabudowaniami wsi i sporadycznie z małymi działkami leśnymi prywatnych właścicieli. W obrębie Parku znajduje się 71 enklaw (łąki, lasy i pastwiska) obcej własności, użytkowanych w różny sposób przez właścicieli. Park systematycznie wykupuje takie enklawy na rzecz Skarbu Państwa. 95 % powierzchni Parku zajmują lasy (głównie jodłowe i bukowe), pozostałe 5 % to śródleśne polany, gołoborza, cieki wodne, drogi oraz zabudowania i grunty rolne. W Parku występuje 35 gatunków drzew. Największą powierzchnię zajmują następujące gatunki: jodła-39%, buk-30%, sosna 22%, świerk-4% i dąb-2%. Najstarsze drzewostany jodłowe, bukowe i dębowe mają ponad 220 lat. Lasy w wieku ponad 100 lat stanowią 36% całości lasów Parku. Największe drzewa w Parku to buk zwyczajny na Świętym Krzyżu (obwód 519cm, wysokość 34 m ) oraz modrzew polski na Górze Chełmowej ( obwód 495 cm, wysokość 28 m ). Pośród kompleksów leśnych Parku znajduje się 130 hektarów śródleśnych łąk, na których występuje wiele gatunków roślin chronionych. Warunkiem ich przetrwania jest systematyczne wykaszanie części łąk. W przeciwnym razie las zarośnie łąki, a światłolubne rośliny zginą bezpowrotnie. W Parku żyje ponad 5 000 gatunków grzybów, roślin i zwierząt, w tym ponad 1400 gatunków roślin, 550 gatunków grzybów wielkoowocnikowych, 45 gatunków ssaków, 150 gatunków ptaków, 14 gatunków płazów, 6 gatunków gadów, ponad 1500 gatunków owadów oraz setki gatunków bezkręgowców żyjących w glebie, ściółce i zbutwiałych pniach martwych drzew. Do dziś na terenie Parku naukowcy odkryli 10 gatunków zwierząt, które nie były wcześniej znane nauce. Są to głównie drobne, prowadzące skryty tryb życia bezkręgowce: po 2 gatunki nicieni i roztoczy oraz po jednym gatunku motyla i muchówki. Gołoborze na Świętym Krzyżu jest jedynym miejscem życia ślimaka nazwanego przez jego odkrywcę Trichia lubomirskii. Unikatem na skalę światową są wolne od roślinności gołoborza zajmujące powierzchnię ok. 40 hektarów. Ich cechą charakterystyczną jest także to, że występują one poniżej górnej granicy lasów, co odróżnia je od rumowisk skalnych w Sudetach. Na terenie Polski tylko w Górach Świętokrzyskich i Sudetach można na powierzchni Ziemi oglądać skały kambryjskie powstałe 500 milionów lat temu. W Górach Świętokrzyskich są z nich zbudowane gołoborza, z unikalnymi skamieniałościami wymarłych organizmów odkrytych przez ks. prof. Włodzimierza Sedlaka. W ciągu 30 lat badań zebrał on na gołoborzach i opisał ponad 12 000 okazów skamieniałości. Na terenie Parku i otuliny znajduje się 40 obiektów-stanowisk geologicznych odzwierciedlających historię geologiczną Gór Świętokrzyskich (wszystkie okresy geologiczne). Zostały one zgłoszone do wpisania na międzynarodową listę reprezentatywnych stanowisk geologicznych. W Parku znajduje się 58 stałych i okresowych strumieni, ponad 260 stałych i okresowych źródeł oraz 50 bagien, torfowisk i mokradeł. Katalog zasobów kulturowych w ŚPN i otulinie liczy 423 pozycje. Obejmuje on zabytki budownictwa i architektury, miejsca bitew i walk narodowowyzwoleńczych oraz ośrodki kultury ludowej.
          Świętokrzyski Park Narodowy jest więc nieprzebraną skarbnicą zasobów nie tylko przyrodniczych ale i historyczno – kulturowych. Zwiedzając go starajmy się pozostawić całość tych bogactw nienaruszoną, aby jak najdłużej służyła nie tylko nam ale i naszym dzieciom.

© Wszelkie prawa zastrzezone     INTERAKTYWNA POLSKA
Webmaster: PROMEDIA