Strona główna / nr 2 (8) - WIOSNA 2006 / Walory fauny Świętokrzyskiego P N
    
NUMERY ARCHIWALNE
KONTAKT
GALERIA - ZDJĘCIA
WADOWICE
TATRY
GÓRY ŚWIĘTOKRZYSKIE
BESKIDY - JAN PAWEŁ II
BABIA GÓRA
GÓRY WYSOKIE
ROŚLINY I ZWIERZĘTA
LINKI
PROPOZYCJE WYCIECZEK
Noclegi Hotele
Wydawnictwa turystyczne
Samorząd Przewodników
polski
Walory fauny Świętokrzyskiego Parku Narodowego


Góry Świętokrzyskie zdjęcia galeria I

Góry Świętokrzyskie z lotu ptaka zdjęcia

Góry Świętokrzyskie  zdjęcia galeria II

Ptaki w Górach Świętokrzyskich zdjęcia

Góry Świętokrzyskie pierwotna Puszcza Jodłowa zdjęcia galeria
         
Zwierzęta w Górach Świętokrzyskich
Stanisław Huruk, Alicja Huruk

          Zróżnicowanie gatunkowe fauny parku jest związane ze zróżnicowaniem warunków środowiskowych. Z jednej strony obserwujemy wyjątkowe jej ubóstwo, z drugiej zaś bogactwo. Ubóstwo dotyczy ichtiofauny, co wynika ze szczególnych warunków hydrograficznych. Bogactwo natomiast dotyczy różnych grup, m.in. ptaków. Pierwszą informację dotyczącą fauny parku znajdujemy w nie opublikowanym rękopisie Karola de Perthées, geografa króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Odnosiła się ona do występowania w okolicach Kielc bogatka Buprestis manca. Informacje dotyczące fauny Gór Świętokrzyskich podawali w XIX i na początku XX wieku znani fauniści (Wałecki, Taczanowski, Ślósarski). Wskazywały one na specyfikę fauny tego regionu. Odkryto na przykład traszkę górską, co było swego rodzaju sensacją naukową, gdyż były to stanowiska oderwane od jej zwartego zasięgu w Karpatach. Początkowo (co zrozumiałe) badania były w różnym, często słabym stopniu związane z terenem obecnego ŚPN. Dopiero utworzenie parku w 1950 r. zwróciło uwagę na szczególne walory przyrodnicze tej części Gór Świętokrzyskich. Przyczyniło się to do inicjowania badań na terenie Parku. Najbardziej owocne w tym względzie były lata osiemdziesiąte, w których Instytut Zoologii PAN prowadził szeroko zakrojone badania fauny Gór Świętokrzyskich, które koncentrowały się w ŚPN.
          W sumie dotychczasowe badania pozwoliły na uzyskanie informacji o ponad 4 tys. gatunków bezkręgowców oraz 210 gatunkach kręgowców.
          Najmniej licznie reprezentowane są ryby. Od lat podawany jest z granic parku tylko jeden gatunek z tej grupy, podlegający prawnej ochronie - strzebla potokowa. Z informacji ustnych wynika jednak, że w granicach Parku występować może obecnie szczupak, karaś, pstrąg a także miętus. Liczniejsze są płazy reprezentowane przez 12 gatunków, spośród których najbardziej znana jest traszka górska. Po latach badań okazało się, że należy ona do gatunków często odnotowywanych w parku. Wśród 6 gatunków gadów zwraca uwagę liczniejsze występowanie żmii zygzakowatej na Św. Krzyżu. Najliczniejszą grupę kręgowców stanowią ptaki reprezentowane przez ponad 100 gatunków. Do bardziej interesujących zaliczyć można: bociana czarnego, jarząbka, orzechówkę, kruka (którego populacja wzrasta), krzyżodzioba świerkowego, słonkę. O niektórych z nich traktuje artykuł kolegi z parku zamieszczony w tym numerze. Ssaki natomiast reprezentowane są przez 45 gatunków. Do największych zwierząt należy dzik, sarna, spotykany był łoś. Po powiększeniu obszaru Parku trwałym jego elementem stał się jeleń.
           Szczególną wartością parku są gatunki osiągające kres swojego zasięgu, o zasięgu wyspowym, na izolowanych stanowiskach, relikty plejstoceńskie i holoceńskie; stwierdzono ich w sumie ponad 150.
           W zgrupowaniach leśnych biegaczowatych, w wyższych położeniach dominantem jest górski Carabus linnaei, w niższych górskie Abax carinatus i A. ovalis. W ściółce borów jodłowych i buczyny karpackiej występuje wybitnie górski pająk Tapinocyba affinis. W buczynach na Łysicy i Łysej Górze najliczniejszym spośród ślimaków jest, reliktowa Vestia elata. Z kolei reliktem wśród owadów jest m.in. biegacz Amara erratica, widelnica Rhabdiopteryx acuminata, wszystkie górskie Cantharidae tego regionu.
         Niezwykle cenne jest w parku środowisko starych, wypróchniałych, dziuplastych drzew; drzew obumarłych stojących; leżących, butwiejących pni; warstwy ściółki. W środowisku tym żyje (jak się szacuje) około 54% gatunków pająków, 30% lądowych ślimaków, 30% lądowych równonogów, ponad 50% krocionogów i ponad 70% gatunków zaleszczotków wykazanych z ŚPN. Z butwiejącym drewnem związany jest reliktowy ślimak Semilimax kotulai, z dziuplami starych jaworów borealno-górskie Vertigo alpestris i V. geyeri. Z dziuplami starych buków i klonów związany jest bardzo rzadki pająk Lepthyphantes midas, do niedawna znany w Polsce tylko z Łysicy. Przedstawienie całego bogactwa fauny związanej z tym środowiskiem jest w tak krótkiej pracy niemożliwe.
          Wyjątkowym jest środowisko gołoborzy Parku, uważane za najmniej zmienione i najwolniej się zmieniające. Uwagę zwracają naskalne zbiorowiska wątrobowców, mszaków i porostów. Nie wyklucza się, że mogą one mieć charakter pierwotny. Występują tu reliktowe gatunki roślin i zwierząt, gatunki górskie, których występowanie ma charakter wyspowy. Wartość gołoborzy podkreśla odkrycie w łysogórskich kwarcytach śladów kambryjskiej flory i fauny.
         Szczególną kategorię w faunie Parku stanowią gatunki nowe dla nauki opisane z jego terenu. Do najbardziej znanych należą: ślimak Trichia lubomirskii, mechowiec Brachychthonius paraplanus, roztocz Trichouropoda stammersimilis, muchówka Mormia niesiolowskii oraz nicienie glebowe Eudorylaimus familiaris i Enchodelus geraldii. Są to gatunki najczęściej wymieniane w literaturze. Obecnie wiadomo, że wzrasta liczba gatunków nowych dla nauki opisanych z terenu Parku, głównie spośród roztoczy, ale wiedza ta jest jeszcze słabo spopularyzowana. 
           Cennym elementem fauny Parku są gatunki podlegające prawnej ochronie. W sumie stwierdzono ich około 187. Wśród nich najliczniej reprezentowane są ptaki (ponad 100 gatunków). Liczną grupę (22 gatunki) stanowią również ssaki. Tworzą ją głównie nietoperze oraz niektóre gatunki drobnych ssaków. Niemal cała fauna ryb, płazów i gadów podlega ochronie prawnej. Spośród bezkręgowców najliczniejszą grupę gatunków chronionych stanowią biegaczowate (10 gatunków) i trzmiele (14 gatunków). Warto też wspomnieć o tym, że w roku 1989 z powodzeniem introdukowano na teren Parku bobra. Wcześniejsze (w latach pięćdziesiątych) wprowadzenie muflona zakończyło się niepowodzeniem, mimo, że na terenie Parku bytował on około 20 lat.
          Podsumowując, faunę Parku uznać można za bogatą, dobrze reprezentującą faunę regionu, mimo, że wiele grup jest jeszcze nie opracowanych lub opracowanych w słabym stopniu. W artykule wykorzystano informacje zawarte w następujących pracach: --- Huruk S. 1983. Łoś Alces alces w Świętokrzyskim Parku Narodowym. Chrońmy Przyrodę Ojczystą. --- Huruk S. 1995. Introdukcja bobra Castor fiber w Świętokrzyskim Parku Narodowym. Chrońmy Przyrodę Ojczystą. --- Huruk S. 1995. Introdukcja i zanik muflona Ovis ammon w Świętokrzyskim Parku Narodowym. Chrońmy Przyrodę Ojczystą. --- Huruk S., Jabłoński B. 1998. Kręgowce Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Bodzentyn-Kielce, ss. 71. --- Liana A., Huruk S. 2000. Historia badań i aktualny stan poznania. [W:] Cieśliński S., Kowalkowski A. (red.) Monografia Świętokrzyskiego Parku Narodowego. --- Liana A., Jabłoński B., Mikołajczyk W. 1990. Stan fauny Świętokrzyskiego Parku Narodowego, jej walory, zagrożenia i możliwości ochrony Rocznik Świętokrz., 17: 135-172

© Wszelkie prawa zastrzezone     INTERAKTYWNA POLSKA
Webmaster: PROMEDIA