Strona główna / nr 2 (8) - WIOSNA 2006 / Przedstawiciele awifauny gór w Świętokrzyskim Parku Narodowym
    
NUMERY ARCHIWALNE
KONTAKT
GALERIA - ZDJĘCIA
WADOWICE
TATRY
GÓRY ŚWIĘTOKRZYSKIE
BESKIDY - JAN PAWEŁ II
BABIA GÓRA
GÓRY WYSOKIE
ROŚLINY I ZWIERZĘTA
LINKI
PROPOZYCJE WYCIECZEK
Noclegi Hotele
Wydawnictwa turystyczne
Samorząd Przewodników
polski
Przedstawiciele awifauny gór w Świętokrzyskim Parku Narodowym

[ Ptaki Gór Świętokrzyskich - zdjęcia ]


Ptaki w Górach Świętokrzyskich zdjęcia

Góry Świętokrzyskie zdjęcia galeria I

Góry Świętokrzyskie  zdjęcia galeria II

Góry Świętokrzyskie z lotu ptaka zdjęcia

Jaskinia Raj zdjęcia galeria I
         
Ptaki w Górach Świętokrzyskich
Paweł Szczepaniak

          Ptaki nie znają granic. Zdolność lotu daje im możliwość przemieszczania się na duże odległości, wydawałoby się bez żadnych ograniczeń. Po części tak jest. W okresie wędrówki wiosennej i jesiennej wiele gatunków spotykamy w miejscach gdzie w sezonie lęgowym na próżno byśmy ich szukali. Niektóre ptaki są jednak osiadłe, co znaczy że nie podejmują dalekodystansowych migracji związanych ze zmianą pór roku. Jednak obszar występowania w okresie lęgów najczęściej związany jest z określonym typem środowiska. Takim środowiskiem są też góry.
         W Górach Świętokrzyskich nie spotkamy gatunków ptaków charakterystycznych dla gór wysokich, związanych z halami i turniami gdyż takowe piętra tutaj nie występują. Jednak wyniesienie ponad otaczającym terenem, specyficzne warunki klimatyczne zbliżone do Beskidów i górski charakter lasów, powoduje że znajdziemy tutaj kilka gatunków o borealno-górskim charakterze występowania. Wszystkie z tych ptaków swoją ostoję znajdują w Świętokrzyskim Parku Narodowym, a dla niektórych obszar Parku i jego rezerwatów ścisłych jest w tej części Polski jedynym miejscem gdzie istnieją ich wyspowe populacje.
          Do gatunków charakterystycznych dla gór należy orzechówka Nucifraga caryocatactes. W ŚPN występuje ona rzadko w gęstych lasach z dużym udziałem jodły i świerka. Jej legi po raz pierwszy udokumentował „ojciec” polskiej ornitologii prof. Jan Sokołowski, prowadzący na tym terenie obserwacje w czasie II wojny światowej. Jeszcze wówczas na charakterystycznych dla Łysogór gołoborzach pomiędzy kwarcytowymi blokami skalnym lęgi swoje odbywały kopciuszek Phoenicurus ochruros i białożytka Oenanthe oenanthe, które później porzuciły te pierwotne środowiska na rzecz środowisk antropogenicznych, obecnie lokują swe gniazda w zakamarkach budowli, kamieniołomach czy pryzmach kamieni.
          Góry Świętokrzyskie stanowią jedyny obszar w Polsce Środkowej gdzie regularnie obserwuje się puszczyka uralskiego Strix uralensis. Ta duża sowa o rozpiętości skrzydeł do 140 cm, liczniej występuje jedynie w Karpatach, gdzie podobnie jak w ŚPN zasiedla przede wszystkim lasy bukowe z udziałem jodły i dużą ilością starych drzew, w których znajduje dziuple potrzebne do założenia gniazda. W okresie zimowym puszczyki uralskie można spotkać również w innych typach lasu w pobliżu łąk śródleśnych na których polują. Z buczynami związane są dwa inne rzadkie gatunki: dzięcioł białogrzbiety Dendrocopos leucotos i muchołówka mała Ficedula parva. Pierwszy z tych ptaków, jak mało który związany jest z martwym drewnem. Żeruje na obumarłych częściach drzew, a dziuple kuje tylko w martwych pniach i konarach. W lasach użytkowanych gospodarczo, gdzie obumierające drzewa są usuwane, nie znajduje on warunków do bytowania.
          W ŚPN występuje jedynie na terenie stref ochrony ścisłej „Łysica” i „Święty Krzyż”, gdzie charakter lasu najbardziej zbliżony jest do pierwotnego. Muchołówka mała jak sama nazwa wskazuje to niewielki ptak, który zwraca jednak uwagę donośnym, nieco melancholijnym śpiewem. Jest ona jednym z później powracających z zimowisk gatunków. Śpiewające samce pojawiają się dopiero w pierwszej dekadzie maja, a już w sierpniu ptaki po odbyciu lęgów sposobią się do odlotu. Charakterystyczne dla samców pomarańczowordzawe ubarwienie gardła uzyskują one dopiero w 3-4 roku życia, do tego czasu podobieństwo pomiędzy płciami jest niemal niezauważalne. Kolejnym typowym dla gór gatunkiem jest pliszka górska Motacilla cinerea. Jej lęgi w ŚPN potwierdzono dopiero w 2001 roku.
          Ptaki najczęściej spotykane są w okolicach wartko płynących rzek i strumieni. Żerują, łowiąc owady związane ze środowiskiem wodnym, poruszają się bardzo zwinnie, kiwając przy tym bezustannie długim ogonem. Spośród innych gatunków charakterystycznych dla lasów górskich z większym udziałem drzew iglastych wymienić można krzyżodzioba świerkowego Loxia curvirostra, czyża Carduelis spinus oraz gila Pyrrhula pyrrhula kojarzonego raczej jako zimowego gościa, a który w ŚPN przebywa cały rok i regularnie przystępuje do lęgów. Oprócz tego na terenie Parku spotkać możemy stanowiące nie lada gratkę dla obserwatorów ptaków: bociana czarnego, jarząbka, derkacza, słonkę, siniaka, dzięcioły: zielonosiwego i średniego, zniczka oraz muchołowkę białoszyją. Spośród gatunków ptaków lęgowych tylko w wysokich górach, a które były stwierdzane sporadycznie na terenie Gór Świętokrzyskich należy wymienić płochacza halnego, drozda obrożnego i pluszcza. Na palcach policzyć można w naszym kraju obszary tak atrakcyjne, gdzie na niewielkim obszarze spotkać można wszystkie wymienione powyżej gatunki ptaków. Mimo to Góry Świętokrzyskie wciąż stanowią wyzwanie dla ornitologów. Znaczny ich obszar jest słabo rozpoznany pod względem występowania wielu gatunków, w tym również tych rzadkich w skali kraju. Dla niektórych z nich brak dotychczas bezsprzecznych dowodów na odbywanie tutaj lęgów, mimo licznych wskazujących na to przesłanek. Obecnie w Polsce podobnie jak w wielu państwach zachodnich coraz częściej uprawianym hobby staje się obserwowanie ptaków (birdwatching), często połączony z udziałem w różnorakich akcjach badawczych i ochroniarskich koordynowanych przez lokalne grupy zrzeszające miłośników ptaków. Amatorski ruch ornitologiczny jest źródłem większości ważnych faunistycznie informacji. Interesujące obserwacje dokonane na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego i Gór Świętokrzyskich można zgłaszać pocztą elektroniczną na adres: szczepan@swietokrzyskipn.org.pl lub kartotekasgo@op.pl, zostaną one wykorzystane z zachowaniem danych autora. Wybierając się na szlaki Gór Świętokrzyskich i ŚPN pamiętajmy więc o zabraniu lornetki i atlasu ptaków.

© Wszelkie prawa zastrzezone     INTERAKTYWNA POLSKA
Webmaster: PROMEDIA