Strona główna / nr 3 (9) - LATO 2006 / OSOBLIWOŚCI PRZYRODNICZE
    
NUMERY ARCHIWALNE
KONTAKT
GALERIA - ZDJĘCIA
WADOWICE
TATRY
GÓRY ŚWIĘTOKRZYSKIE
BESKIDY - JAN PAWEŁ II
BABIA GÓRA
GÓRY WYSOKIE
ROŚLINY I ZWIERZĘTA
LINKI
PROPOZYCJE WYCIECZEK
Noclegi Hotele
Wydawnictwa turystyczne
Samorząd Przewodników
polski
OSOBLIWOŚCI PRZYRODNICZE

[ Beskidy kwiaty przyroda zdjęcia galeria ]


Beskidy zdjęcia galeria fotografii

Jaskinie i wychodnie w Beskidach zdjęcia galeria

Beskidy kwiaty przyroda zdjęcia galeria

Beskidy - Beskid Żywiecki Wielka Racza zdjęcia galeria


Babia Góra wschód słońca zdjęcia galeria
Osobliwości przyrody ożywionej Żywieckiego Parku Krajobrazowego

Zygmunt Chromik


  • Przyroda Beskidu Żywieckiego znacznie lepiej zachowała swój zachodnio-karpacki charakter od sąsiadujących z nią na terenie Polski obszarów górskich. Tereny te, znajdujące się na pograniczu różnych państwowości, z dala od szlaków komunikacyjnych długo opierały się kolonizacji, a w późniejszym okresie uprzemysłowieniu. Jednak ostatecznie czynniki te odegrały bardzo dużą rolę na kształtowanie się zarówno szaty roślinnej, jak i świata zwierząt tego obszaru.

    Szata roślinna Żywieckiego Parku Krajobrazowego, obejmującego swym zasięgiem Pasmo Wielkiej Raczy i Pasmo Pilska w Beskidzie Żywieckim, została na przestrzeni wieków znacznie przekształcona. Już od XV w. obszary leśne zarówno w niższych położeniach górskich, jak i na grzbietach zaczęto zajmować pod osadnictwo i gospodarkę rolną, a głównie pasterstwo. Przeprowadzenie przez ten teren w XIX w. linii kolejowej oraz budowa zakładów przemysłowych, przyczyniły się do wzrostu popytu na drewno i radykalnych zmian w sposobie prowadzenie gospodarki leśnej. Doprowadziło to do znacznego zniekształcenia naturalnych pięter roślinnych. W krajobrazie Żywiecczyzny od tej pory dominują jednogatunkowe bory świerkowe.

    O bogactwie florystycznym ŻPK w dużej mierze decyduje jego zróżnicowanie wysokościowe. Osiągający wysokość 1557m n.p.m. masyw Pilska to trzeci w Polsce obok Tatr i Babiej Góry obszar górski, gdzie wykształciło się piętro subalpejskie. Piętro to wraz z położonym poniżej piętrem regla górnego stosunkowo najlepiej zachowały naturalny charakter. Na Pilsku występuje około 790 gatunków roślin naczyniowych spośród 1000 stwierdzonych w Żywieckim Parku Krajobrazowym. Wiele gatunków ma tutaj i na Babiej Górze jedyne stanowiska w obrębie całych Beskidów Zachodnich.

    Górskie kwiaty zdjęcia

    Grzyby jadalne i trujące zdjęcia

    Grzyby jadalne i trujące zdjęcia

    Rośliny trujące zdjęcia

    Tajemnice kiatów zdjęcia galeria I
    Piętro subalpejskie rozpościera się od około 1400 m n.p.m. do szczytu Pilska. Występujące tu zarośla kosodrzewiny tworzą płaty, wśród których w niewielkiej domieszce występuje jarząb pospolity w odmianie nagiej oraz porzeczka skalna. Płaty kosówki przeplatają się ze zbiorowiskami traworoślowymi i krzewinkowymi. Spośród gatunków alpejskich spotkać tu można bażynę obupłciową, jałowiec halny, widłaka alpejskiego i wierzbę zielną.

    Porastające regiel górny świerczyny, charakteryzują się ubogim składem gatunkowym. Warstwę drzewostanu tworzą nisko ugałęzione świerki o zbieżystych pniach, a w runie występują najczęściej paprocie, borówka czarna, trawy. Najlepiej wykształcone bory wysokogórskie zachowały się na Pilsku, Romance, Lipowskiej i w grupie Wielkiej Raczy.

    Wśród borów górnoreglowych na płaszczowinie grzbietowej Lipowskiej – Rysianki znajdują się płaty torfowisk wysokich. Dominują tu mchy torfowce i płonniki, dość częste są wełnianki i żurawina, spotykana jest również miniaturowa krzewinka modrzewnica zwyczajna.

    W odróżnieniu od borów górnoreglowych dużym bogactwem florystycznym cechują się polany reglowe. Polany te powstały pod wpływem użytkowania człowieka, dlatego dominującymi zespołami roślinnymi są łąki i pastwiska, wśród których spotyka się młaki i torfowiska. Osobliwością przyrodniczą o znaczeniu ponadregionalnym jest szata roślinna Hali Cebulowej. Występujące tu młaki i torfowiska charakteryzują się unikatowym składem florystycznym. Na przełomie czerwca i lipca na hali tej kwitnie masowo czosnek syberyjski i niebielistka trwała. Stwierdzono tu też występowanie innych ciekawych gatunków roślin, między innymi pełnika alpejskiego, kukułki szerokolistnej, kruszczyka błotnego czy owadożernego tłustosza pospolitego. Bardzo malownicza, szczególnie wczesną wiosną, kiedy zakwitają łany szafranu spiskiego, jest Hala Rysianka. Gatunek ten zwany potocznie krokusem, jak i występujący na halach pod szczytem Wielkiej Raczy dzwonek piłkowany, są gatunkami, których liczebność uzależniona jest od wypasu owiec. Zaprzestanie użytkowania pasterskiego powoduje stopniowe zmniejszanie ich liczebności, co może doprowadzić do całkowitego zaniku tych stanowisk. Dzwonek piłkowany, tojad mocny odmiany morawskiej i półpasożyt tocja alpejska są umieszczonymi na liście gatunków o znaczeniu wspólnotowym. Między innymi dla tych gatunków wyznaczono ostoję siedliskową Beskid Żywiecki w ramach Europejskiej Sieci Natura 2000. Występująca na brzegach potoków i w obszarach źródliskowych zarzyczka górska jest gatunkiem wpisanym do Polskiej Czerwonej Księgi Roślin.

    Zbiorowiskiem dość rzadko spotykanym w Beskidzie Żywieckim jest jaworzyna ziołoroślowa, występująca na pograniczu regla dolnego i regla górnego. Charakterystyczna dla tego zbiorowiska jest bardzo dobrze wykształcona warstwa runa. Panują tu bujne gatunki ziołoroślowe: miłosna górska, lepiężnik biały, modrzyk górski czy ciemiężyca zielona. Na podkreślenie zasługuje fakt, iż zespół ten był notowany tylko na terenie Żywieckiego Parku Krajobrazowego.

    Piętra regla dolnego i pogórza to najbardziej przekształcone strefy roślinno-klimatyczne, ale i tutaj można spotkać fragmenty naturalnych zbiorowisk oraz wiele interesujących gatunków roślin. Ciekawym dla przyrodników jest występująca na Wielkiej Raczy i w rezerwacie „Gawroniec” specyficzna forma żyznej buczyny karpackiej z udziałem w runie żywca dziewięciolistnego, który osiąga tu swoją wschodnią granice zasięgu. Rzadko spotykanym zbiorowiskiem na terenie Parku jest dolnoreglowy las jodłowy.

                Fauna jest stosunkowo mało zbadaną, ale równie interesującą i cenną częścią świata przyrody Żywieckiego Parku Krajobrazowego. Na dobry stan zachowania świata zwierząt niewątpliwy wpływ ma położenie w sąsiedztwie dużych kompleksów leśnych po stronie słowackiej oraz łączność poprzez korytarze migracyjne z dużą karpacką ostoją w Paśmie Babiej Góry. Nie bez znaczenia jest również stosunkowo słabe zainwestowanie tego obszaru, na przykład w porównaniu z sąsiadującym od północnego-zachodu Beskidem Śląskim, w urządzenia i obiekty, które generują masowy ruch turystyczny. W warunkach takich zachowały się typowe zoocenozy puszczańskie.

    Ssaki reprezentowane są przez 39 gatunków. Duże drapieżniki są stałym, a jednocześnie bardzo cennym komponentem tych zoocenoz. Czynnikiem sprzyjającym występowaniu dużych mięsożerców jest obecność bazy pokarmowej w postaci ssaków kopytnych: jelenia, sarny i dzika. Największy nasz drapieżnik - niedźwiedź brunatny jest gatunkiem rzadkim, ale stale bytującym na terenie Żywieckiego Parku Krajobrazowego. Stwierdzone było gawrowanie tego gatunku w okolicach Pilska, Romanki oraz pod Wielką Raczą. Na stałe zadomowiły się w Beskidzie Żywieckim wilki. Badania wykazały występowanie na tym obszarze 3 watah, których terytoria sięgają do przyległego parku krajobrazowego CHKO Horna Orava po stronie słowackiej. Bardziej skrytym, a przez to trudniejszym do obserwacji jest przedstawiciel kotowatych – ryś. Bardzo wątpliwe jest występowanie żbika, którego ostatnie obserwacje zanotowano około 40 lat temu. Z drobnych gatunków na podkreślenie zasługuje występowanie na Pilsku darniówki tatrzańskiej – gryzonia, który jest endemitem karpackim. Do gryzoni zaliczane są też rzadkie gatunki z rodziny pilchowatych koszatka i orzesznica.

    Owadożerne reprezentowane są między innymi przez trzy gatunki ryjówek, w tym typową dla terenów górskich ryjówkę górską.

    Fauna ptaków Żywieckiego Parku Krajobrazowego jest dość bogata. Z ponad 100 gatunków lęgowych tego obszaru większość stanowią gatunki chronione. Typowo leśnymi gatunkami są kuraki – jarząbek oraz zagrożone w skali całego kraju głuszec i cietrzew. Populacja głuszca w Beskidzie Żywieckim w porównaniu z innymi obszarami górskimi jest dość liczna. Jego występowaniu sprzyjają przerzedzone drzewostany regla górnego, duże powierzchnie borówczysk oraz względny spokój w rozległych, niekiedy trudno dostępnych kompleksach leśnych. Do czynników ograniczających zaliczyć należy wzrost liczebności małych drapieżników - lisa i kuny, a z ptaków kruka. Cietrzew jest gatunkiem szczególnie wrażliwym na zmiany środowiska. W ostatnich latach nie było obserwacji jego lęgów na terenie Parku. Być może zalatuje do nas ze strony słowackiej, ponieważ rezerwat położony na kopule szczytowej Pilska po stronie słowackiej jest stałym miejscem tokowisk cietrzewia.

    Faunę puszczańską reprezentują też sowy – puszczyk, pójdźka oraz bardzo rzadki puchacz.

    Z drapieżników dziennych obok dość pospolitych myszołowa zwyczajnego i krogulca, występują dwa gatunki sokołów – kobuz i pustułka. Typowo leśnymi gatunkami są dzięcioły, w tym występujący w reglu górnym dzięcioł trójpalczasty. Element górski reprezentują: związany z halami siwerniak oraz gatunki nadpotokowe - pliszka górska i pluszcz.

    Płazy, gady i ryby są dość dobrze poznanymi grupami kręgowców. Wśród nich można wyróżnić gatunki charakterystyczne dla obszarów górskich. Są to z gromady płazów: salamandra plamista, traszka karpacka, traszka górska i kumak górski, a z ryb pstrąg potokowy i strzebla potokowa.

    Cechujący się ogromnym bogactwem gatunkowym świat bezkręgowców Żywieckiego Parku Krajobrazowego jest najmniej poznany, ponieważ prowadzone dotychczas badania dotyczyły tylko pojedynczych grup systematycznych. Na przykład badania chrząszczy podkorowych w rezerwatach przyrody wykazały występowanie stanowisk gatunków rzadkich i narażonych na wyginięcie. Ogółem stwierdzono występowanie 192 gatunki chrząszczy reprezentujących 34 rodziny. Motyle dzienne reprezentowane są przez 64 gatunki. Spośród nich czerwończyk płomieniec, rusałka żałobnik, dostojka alethea, strzępotek soplaczek, zaliczane są do grupy zagrożonych i ginących. Z błonkówek występują między innymi interesujące gatunki trzmielców, pszczół samotnic oraz trzmieli w tym trzmiela tajgowego umieszczonego w Czerwonej Księdze Zwierząt Polski. Badania chruścików wykazały występowanie gatunków wysokogórskich oraz endemitów karpackich.

    Waloryzacja przyrody Żywieckiego Parku Krajobrazowego stawia go ze względu na dużą różnorodność zbiorowisk roślinnych, występowanie piętra subalpejskiego, dużych ssaków drapieżnych, kuraków leśnych, na równi nawet z niektórymi parkami narodowymi. Czy jednak istniejąca forma ochrony, tworzenie nowych rezerwatów przyrody, użytków ekologicznych, a nawet włączenie Parku do Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 wystarczy do ochrony tego cennego przyrodniczo obszaru przed skutkami rozumianego czasami niewłaściwie „rozwoju” regionu?

     

    Literatura:

    1. Bajger-Kowalska M., Łajczak A., Michalin S. Witkowski Z., Ziętara T. 1998. Przyroda    

        Żywieckiego Parku Krajobrazowego. Colgraf-Press. Poznań.

    2. Bernacki L., Blarowski A., Wilczek Z. 1998. Osobliwości szaty roślinnej województwa 

        bielskiego. Colgraf-Press. Poznań.

    3. Chromik Z., Krause R., Łukowski J. 2004. Żywiecki Park Krajobrazowy. Informator. 

        Kreator. Będzin.

    4. Łajczak A. 2003. Przyroda i człowiek w krajobrazie Pilska (Beskid Żywiecki). Progres. 

        Sosnowiec.
    © Wszelkie prawa zastrzezone     INTERAKTYWNA POLSKA
    Webmaster: PROMEDIA